Czy ludzie inteligentni są leniwi?

 

Bill Gates powiedział, że woli do najtrudniejszych zadań zatrudniać ludzi leniwych, ponieważ oni wymyślą najprostsze rozwiązanie dla skomplikowanego problemu. W szkole natomiast często występuje zbitka słowna – „zdolny, ale leniwy”.

Jak widać, istnieje w społeczeństwie pewien stereotyp mówiący o tym, że osoby inteligentne są leniwe, czy też od drugiej strony patrząc, lenie są inteligentne. A jak to wygląda faktycznie?

Postanowiłem empirycznie sprawdzić, czy stereotyp ma coś wspólnego z rzeczywistością.

 

MOŻLIWE ODPOWIEDZI

Mamy możliwe w tym przypadku 3 różne odpowiedzi na to pytanie.

ODPOWIEDŹ NR 1 – Bill Gates ma rację. Osoby inteligentne są jednocześnie leniwe.

Dlaczego?

Pewnie dlatego, że potrafią mniejszym nakładem sił uzyskać satysfakcjonujący wynik swojej pracy. Jeśli tak jest, to np. w szkole mniej muszą się wysilać, aby otrzymywać dobre stopnie. Im częściej dany skrypt działania wykonujemy, tym silniej w osobowości odciska się piętno takich doświadczeń. Jeśli osobowość traktujemy jako system wiedzy (zgodnie z podejściem poznawczym), to osoby inteligentne nauczone są tego, że nie trzeba wkładać w pracę dużego wysiłku. Po prostu jest to z ich punktu widzenia niekonieczne.

 

ODPOWIEDŹ NR 2 – Bill Gates się myli. Osoby inteligentne są takim samym stopniu leniwe lub pracowite jak reszta społeczeństwa.

Dlaczego?

Dlatego, że zdolności poznawcze (czyli potocznie mówiąc inteligencja) są niezależne od naszej osobowości (czyli tego, czy jesteśmy pracowici lub nie, ekstrawertyczni lub nie, neurotyczni lub nie itp.). Jedno z drugim nie ma nic wspólnego, ponieważ są to tzw. cechy ortogonalne. Można być jednocześnie leniwym i inteligentnym w takim samym stopniu jak leniwym i nieinteligentnym, pracowitym i inteligentnym oraz pracowitym i nieinteligentnym. Nasze zdolności poznawcze w większej mierze zawdzięczamy naszym genom. Naszą osobowość zawdzięczamy głównie wychowaniu i doświadczeniom.

 

ODPOWIEDŹ NR 3 – Bill Gates się myli jeszcze bardziej. Osoby inteligentne są bardziej pracowite.

Dlaczego?

Dlatego, że osoby inteligentne wiedzą, że nie sama inteligencja jest podstawą sukcesu w pracy. A wiedzą to ponieważ są inteligentne. Inteligencja pozwala im na trafną interpretację rzeczywistości i budowanie adekwatnych, nie zniekształconych jej modeli. Ponadto od osób inteligentnych się więcej wymaga (np. w szkole) zatem muszą one więcej się wysilać, ponieważ oczekiwania w stosunku do nich są znaczącą większe.

 

JAK TO SPRAWDZIĆ?

Najpierw proponuję zabawę. Odpowiedzcie sobie sami na pytanie zadanie w tytule posta kierując się swoim doświadczeniem oraz przemyśleniami. Odpowiedź trzymajcie „w głowie” i zobaczcie, czy zgodzi się ona z obrazem, który wychodzi w analizach.

 

A teraz do rzeczy!

Mam to szczęście że dysponuję danymi, które mogą mi udzielić właściwej odpowiedzi na pytanie czy osoby inteligentne są bardziej leniwe od osób nieinteligentnych. Dane pochodzą z procesu rekrutacji do jednej z większych firm szkoleniowo-konsultingowych w Polsce. W grupie, która brała udział w rekrutacji znajdują się przedstawiciele wielu różnych zawodów – sprzedawcy, księgowi, menedżerowie, finansiści, trenerzy, konsultanci, osoby do pracy biurowej itp. Generalnie nie jest to grupa reprezentatywna w ścisłym rozumieniu tego słowa. Są to osoby, które w większości wykonują pracę umysłową oraz posiadają w znacznej większości wyksztalcenie wyższe. Więc wnioski możemy ekstrapolować na grupę osób z wyższym wykształceniem, wykonujących prace umysłowe.

Liczebność badanej grupy to 763 osoby.

W trakcie rekrutacji do rzeczonej firmy każdy kandydat wykonywał kilka testów psychologicznych wśród których znajdowały się:

  • Test Matryc Ravena (wersja Standard) oraz
  • Test Intentio Consensio

 

Test Matryc Ravena to jeden z kilku kanonicznych testów mierzących tzw. inteligencję. Aby nie wprowadzać zamieszania i aby wpis był dla niepsychologów zrozumiały posługuję się terminem inteligencja w najbardziej potocznym znaczeniu tego słowa. Definiuje ona mniej więcej, jak ktoś silny ma w mózgu procesor. Jak szybko przetwarza informacje i wyciąga z nich odpowiednie wnioski.

Test Intentio Consensio (TIC) to z kolei test osobowości mierzący cechę pracowitości rozumianej jako przedsiębiorczość, inicjatywa, branie odpowiedzialności, ambicja zawodowa i gotowość do podejmowania wyzwań.

 

Aby sprawdzić czy ludzie leniwi są bardziej inteligentni wystarczy skorelować wyniki obu testów i sprawdzić, czy występuje pomiędzy tymi dwiema cechami związek. Czy inteligencja idzie w parze z lenistwem?

 

KTÓRA Z ODPOWIEDZI JEST PRAWDZIWA?

Otóż…

Współczynnik korelacji pomiędzy wynikami Testu Ravena i testu TIC liczony standardowym testem r-Pearsona to 0,08. Co ciekawe jest to korelacja istotna statystycznie na poziomie p=0,032. Ale dla dużych prób dość łatwo jest uzyskać istotność statystyczną. Znacznie ważniejszy jest współczynnik korelacji.

 

Jakie wnioski daje nam korelacja pomiędzy inteligencją i pracowitością na poziomie 0,08?

 

Wniosek jest taki, że Bill Gates się myli! I to nawet myli się nieco bardziej niż wynikałoby to z przypadku. Ludzie inteligentni są także nieco bardziej pracowici, choć jest to bardzo mały związek, sięgający raptem mniej niż 1% wyjaśnianej wariancji wyników. Czyli tyle co nic.

Może ten minimalny związek wynika jednak z tego, że ludzie inteligentni mogą nieco lepiej wypadać w testach osobowości ze względu na swoją inteligencję? To by dobrze tłumaczyło, dlaczego wypadli minimalnie lepiej w cesze pracowitość niż nieinteligentni.

 

CO Z TEGO WYNIKA?

Stereotyp osoby inteligentnej, ale leniwej jest nieprawdziwy. Możemy przyjąć, że w większości przypadków szanse na trafienie osoby inteligentnej i leniwej są takie same jak trafienie osoby inteligentnej i pracowitej. Z badania wynika, że liczebności w każdej z ćwiartek tej macierzy są niemal identyczne.

Przy czym warto zauważyć, że zgodnie z rozkładem normalnym większość osób plasuje się gdzieś w środku, na styku tych czterech ćwiartek i jest po prostu średnio inteligentna i średnio pracowita.

 

A jaka jest główna rekomendacja dotycząca zatrudniania osób do realizacji najtrudniejszych zadań? Musimy szukać tych, którzy są zarówno inteligentni, jak i pracowici. Zatem w sytuacji rekrutacji warto mierzyć zarówno jedną jak i drugą cechę. Nie warto mierzyć tylko jednej, zakładając, że ma ona wpływ lub związek z drugą cechą. Warto np. wykorzystywać zarówno testy zdolności czy inteligencji jak i testy osobowości. Dzięki temu mamy szansę na wyłapanie osób, które poradzą sobie z najtrudniejszymi problemami.